|
 |
| Motorin |
| Eski : |
2.87 |
| Yeni : |
2.93 |
| Değişim : |
6 Kr |
| Tarih : |
09.07.2010 |
| Milli Piyango |
| Sistem Güncellenemedi |
| İkramiye |
| 1,500,000 |
| Kazanan Numara |
| 029469 |
| Sayısal Loto |
| 05.03.2010 |
| Kazanan Numara |
| 03 10 14 28 34 49 |
|
|
|
| İstanbul’da bir ulaşım tarihçesi |
| |
|
|
|
| | |
|
İki kıtayı birbirine bağlayan hassas bir noktada bulunması nedeniyle toplu taşımada büyük sıkıntılar çeken İstanbul’da, hizmet veren Özel Halk Otobüsleri ve ulaşımla ilgili bilmek istediklerini bu yazımızda bulabilirsiniz.
Ülkemizin en güzel bölgesinde bulunan İstanbul, nüfusu, konumu, ulaşımı ve diğer özellikleri ile başlı başına bir farklılığa sahip dünya kentlerinin başında geliyor. İstanbul’da ulaşım nasıl sağlanıyor? Avrupa ve Asya kıtalarını birleştiren bu nadide kentte toplu taşımacılık nasıl yapılıyor? İETT, rayli sistemler ve son dönemlerde devreye giren Özel Halk Otobüsleri (ÖHO) bu taşımacılığın neresinde yer alıyor, ne ölçüde katkı sağlıyor?
 
İstanbul’daki toplu taşımacılık uygulamaları ile ilgili bilgilerin yanı sıra ÖHO İşletmeciliği’nin tarihi, araç sayıları, taşıma kapasiteleri gibi konular hakkında bilmek istediklerinizi bu araştırmamızda bulacaksınız.
İSTANBUL’DA TOPLU TAŞIMACILIK UYGULAMALARI,
ÖZEL HALK OTOBÜSÜ İŞLETMECİLİĞİNİN TARİHÇESİ,
SORUNLAR VE ÇÖZÜM ÖNERİLERİ
İSTANBULDA TOPLU TAŞIMACILIK
OTOBÜS
| GARAJ SAYISI | | 8 | | İNŞAATI DEVAM EDEN GARAJ SAYISI | | 2 | | OTOBÜS FİLOSU | | 4852 (2057 ADEDİ ÖHO) | | İŞ GÜNLERİ HİZMETE VERİLEN | | 4487 | | FİLO KULLANIM ORANI | | % 75 | | OTOBÜS HAT SAYISI | | 539 | | TOPLAM HAT (ŞEBEKE) UZUNLUĞU | | 9.991.KM | | ORTALAMA HAT UZUNLUĞU | | 18,6.KM | | ARAÇ BAŞINA ORTALAMA KM | | 276/GÜN | | GÜNLÜK SEFER | | 15.000 | | AYLIK KM | | 200.500.000 | | DÜNYANIN ÇEVRESİ | | 10 DEFA DÖNÜLÜYOR | | GERÇEKLEŞME ORANI (SEF.-KM) | | % 97,5 | | DURAK SAYISI | | 9.486 |
YOLCULUK
| AYLIK TAŞIMA (ÖHO DAHİL) | | 100.000.000 | | ARAÇ BAŞINA YOLCULUK | | 680/GÜN | | KM BAŞINA YOLCULUK | | 2,70 | | SEFER BAŞINA YOLCULUK | | 95 |
NOT: 2007 yılı verileridir. BRT hattının Mecidiyeköy’e uzatılması ve bu çerçeve de yatay otobüs hatlarının bir kısmının revize edilmesi nedeniyle 2008 yılında ortalama rakamlar daha yüksek olacaktır.
HAT TÜRLERİ
Normal tarifeli hatlar
İndirimli tarifeli hatlar
E-Otobüs hatları
Çift Katlı Otobüs hatları
Ekpres seferler (Bypass Seferler)
Hava Alanı Servisleri
Özel günlerde ücretsiz veya indirimli uygulamalar.
BİLET TÜRLERİ-ÜCRET TAHSİL-AKTARMA-ENTEGRASYON
Elektronik Bilet ( Akbil-Elbil ve İstanbul Kart) ve Abonman (Aylık)
İndirimli kart ( 824 bin adet)
Ücretsiz kartlar ( oranı %12 ve 85 bin adedi özürlü)
Otobüste tahsil (Validatör) Turnikede tahsil
2 saat içinde 5 adet indirimli aktarma
BB bünyesindeki toplu ulaşım aktörleri (Sistemleri) ve TCDD Banliyö hattı arasında ücret-bilet ve fiziki entegrasyon var.
DENETİM-AKTARMA MERKEZLERİ-REHABİLİTASYON
Denetim, otokontrol, mobil ekipler ve uzaktan (elektronik ortamda) kontrol şeklinde gerçekleştirilmektedir.
Ana taşıma sistemlerinin geliştirilmesine bağlı olarak, bunları besleyecek otobüs hatlarının fiziki entegrasyonu için yaklaşık 40 adet transfer merkezi planlanmıştır.
Aktarma merkezlerine özel araçlarıyla gelenler için “Parket-bin” sistemi uygulaması kararı alınmıştır.
Merkezi taşımacılık kapsamında Rehabilitasyon çalışmaları devam etmektedir.
BRT (METROBÜS)
Avcılar-Zincirlikuyu arasında hizmet veren 1 adet hat vardır.
İş günleri 200 adet 18-20 Metre uzunluklarında Römorklü otobüsler çalışmaktadır.
50 adet 26 metre uzunlukta ve bu sistemin ideal aracı 2009 içinde hizmete başlayacaktır.
Günde 1525 Adet sefer yapılmaktadır.
Günde yaklaşık 500.000 yolcu taşınmaktadır.
Trafikte harcanan süreden 38.6 milyon saat/yıl
Yakıttan 6,5 milyon metreküp/yıl tasarruf sağlanmıştır. Hat uzatma ve sayısını çoğaltma çalışmaları devam ediyor.
RAYLI SİSTEMLER
3 adet Metro, ( 2 adedinin uzatma inşaatı sürüyor)
4 adet Tramvay, ( 2 adedi nostaljik)
2 adet Finüküler (Tünel)
1 adet Banliyö hattı var.
2 adet Metro hattının inşaatı devam ediyor.
3 adet Metro hattı ihale aşamasında.
ÖZEL HALK OTOBÜSLERİ
ÖZEL HALK OTOBÜSÜNÜN TANIMI
Özel Halk Otobüslerinin Kanunlarda herhangi bir tanımı bulunmamaktadır. ÖHO ismi Kurum tarafından ve UKOME kararıyla belirlenmiştir.
Çalıştıkları hatların ve ruhsat hakkının Kamuya ait olması, çalışma usul, şekil ve şartlarının, ruhsat süresinin BİR YÖNERGEYLE Kamu İdaresi tarafından belirlenmesi, nedenleriyle Özel Halk Otobüslerine, “Özel Plakalı İBB Toplu Ulaşım Aracı” diyebiliriz.
ÖHO NEDİR NE DEĞİLDİR
Özel Halk Otobüsü; Kamunun sorumluluğunda ve yetkisinde bulunan bir faaliyeti, Kamu adına icra ettiği, Kamuya ait (emsal) araçlarla aynı tarifeye göre taşıma yaptığı ve yine Kamu tarafından belirlenen bir kısım yolcuları ücretsiz veya indirimli taşımak zorunda olduğu için “TOPLU TAŞIMA ARACIDIR”
Kanunlarda tarifleri bulunan, ticari amaçla faaliyet gösteren, indirimli ve ücretsiz taşımayan, ihaleyle hat ile plaka tahsis edilen ve bu nedenlerle toplu ulaşım aracı sayılmayan Minibüs ile Dolmuşlar gibi TİCARİ ARAÇ değildir.
TARİHÇE
İstanbul da ilk Özel Halk Otobüsü uygulaması 1928 yılında başlatılmıştır.
Bu tarihte, özel bir firma tarafından “ BOĞAZİÇİ OTOBÜSLERİ” adı altında, Taksim-Yıldız Yeni Mahalle hattında ve 12 adet otobüsle, toplu taşımacılık faaliyetine başlanmıştır.
2. Dünya Savaşı yıllarına kadar, tek hatta faaliyetini sürdüren özel firma, savaş şartları nedeniyle filoyu yenileyemediği ve yedek parça temin edemediği için bu dönemde faaliyetine son vermek zorunda kalmıştır.
2. Dünya savaşından sonraki yıllarda; 8 hatta değişik Dernek veya Kooperatif adı altında tekrar Özel Halk Otobüsü taşımacılığı yapılmıştır.
Kamu veya her hangi bir denetimden, kontrolden ve programdan yoksun, bir şekilde faaliyet gösteren Özel Halk Otobüsleri, ilk defa 1960 yılından itibaren İstanbul Belediyesi tarafından ruhsata bağlanarak kontrol ve denetim altına alınmıştır.
1970’ li yıllara gelindiğinde, toplam 35 hatta 150 adet Özel Halk Otobüsünün, İstanbul Belediyesi denetiminde toplu taşımacılık hizmeti yaptığını görmekteyiz. Ancak, verimsizlik ve denetimsizlik nedenleriyle bu sayı 1981 yılında 12 hat ve 117 araca düşmüştür.
1980’ li yıllar, Özel Halk Otobüsü işletmeciliği açısından bir dönüm noktasıdır. 12 Eylül 1980 ihtilali şartlarının devam ettiği 1982 yılında, İstanbul Belediyesi Meclisi almış olduğu bir kararla, mevcuda ilaveten, 110 adet hatta toplam 963 Özel Halk Otobüsüne daha geçici çalışma ruhsatı vermiş, araçların rengini de Mavi-Beyaz olarak belirlemiştir.
Hat ve araç sayısının, yolculuk talepleri esas alınmadan ve işletme etüdü yapılmadan kontrolsüz bir şekilde artırılması, bir süre sonra zarar eden işleticilerin bir bölümünün faaliyeti bırakmalarına neden olmuş ve Özel Halk Otobüsleri artık Belediye için sorun haline gelmeye başlamışlardır.
İstanbul Belediyesi, 1984 yılında 3030 Sayılı Kanunla Büyükşehir Belediyesi olduktan sonra, Özel Halk Otobüslerinin yönetim, yürütüm ve denetimi İBB Trafik İşleri Müdürlüğüne verilmiştir.
Sabit hat uygulamasından kaynaklanan kayırmacılık ve usulsüzlük iddiaları, verimsizlik neticesinde bir kısım işleticinin zarar ederek taşımacılıktan çekilmeleri, Dernek ve Kooperatifler arasında yaşanan, rant ve güzergah kavgaları, yoğun olarak 1983-1985 yılları arasına rastlamaktadır.
Denetim ve kontrolde yetersiz kalınması, Dernek veya Kooperatifler arasındaki kavgaların, vatandaşlardan gelen şikâyetlerin, hat tayininde kayırmacılık yapıldığı iddialarının ve çeşitli spekülasyonların her geçen gün artması ve ihdas edilen hatların yaklaşık %40’nın verimsiz olması neticesinde, İstanbul Büyükşehir Belediyesi büyük bir sıkıntı içine girmiş ve problemin çözümü için artık bir karar vermek durumuna gelmiştir.
Lastik Tekerlekli toplu taşıma araçlarının bir yönetim, yürütüm, denetim ve organizasyon altında birleştirilmesi prensibi çerçevesinde, Özel Halk Otobüsleri 01.10.1985 tarihinden itibaren İETT İşletmeleri Genel Müdürlüğüne bağlanmıştır.
FİLO -KAPASİTE-PERFORMANS
1995 yılına kadar 837 olan ve İETT tarafından belirlenen hat ve bölgelerde çalışan Özel Halk Otobüslerinin sayısı, bu yıldan sonra yapılan özelleştirmeler ile Belde Belediyelerinden intikaller ile şu anki 2057 sayısına ulaşmıştır.
1403 adedi solo, 92 adedi Çift Katlı ve 562 adedi Küçük Otobüstür.
3 ana bölge ve değişik sayıda dar bölge esasıyla çalışılmaktadır.
Özel Halk Otobüslerinin solo tipleri ortalama 105, Küçükleri 60 ve Çift Katlıları ise 75 kişilik (Koltuk+Ayakta) taşıma kapasitesine sahiptir.
Özel Halk Otobüsleri araç başına günde ortalama 5 ve toplamda 10.500 sefer yaparak yaklaşık 1.300.000 yolcu taşımaktadırlar.
Filo 19 değişik markadan oluşmaktadır. En fazla BMC (786 adet) en az ise DAEWOO (2 adet) marka ÖHO vardır.
2057 adet aracın toplam yaşı 9038, ortalama araç yaşı ise 4.4’ tür.
HAT DURUMU
| Müşterek Hat Sayısı | | 170 | | Sadece ÖHO Çalışan Hat Sayısı | | 94 | | Toplam Hat Sayısı | | 264 |
BÖLGELERE GÖRE HAT VE ARAÇ DAĞILIMI
| Anadolu | 92 Hat | 866 Araç | | Beyoğlu | 67 Hat | 313 Araç | | İstanbul | 105 Hat | 878 Araç | | Toplam | 264 Hat | 2057 Araç |
ÖZEL HALK OTOBÜSLERİNCE
KAMUYA YAPILAN ÖDEME ÇEŞİTLERİ
1. HİZMET BEDELİ
2. DEVİR BEDELİ
3. YILLIK RUHSAT HARCI
4. YAPTIRIM BEDELİ
5. HAT DEĞİŞİKLİK BEDELİ
6. TEKNİK MUAYENE BEDELİ
7. EĞİTİM SERTİFİKA BEDELİ
ÖZEL HALK OTOBÜSLERİNİN FAYDALARI
Meri Kanunlar çerçevesinde İBB’ nin ve dolayısıyla da İETT’ nin yükümlülüğünde olan toplu ulaşım hizmetinin yerine getirilmesinde önemli sayıda bir ihtiyacı karşılamaları. (Hiz. Ver.filonun %46’sı)
İBB, dolayısıyla da İETT’ nin katlanmak zorunda olduğu Personel, Garaj ve Araç gibi yatırımı ile işletim, bakım, onarım ve yakıt maliyetlerini üstlenmeleri.
250 araç için 1 adet olmak üzere, toplam 8 adet tam teşekküllü Garaj, memur, bakım ve onarım personeli, diğer personel hariç sadece 5610 hat şoförü ve Solo Mercedes Citaro standartlarında 2078 adet araç için, yaklaşık 436.380.000.00 EURO tutarında yatırım gereklidir.
Yukarıda sayılan kalemlerle kamu idaresine yıllık olarak 30–40 Milyar YTL’ sı arasında ödeme yapmaktadırlar.
ÇÖZÜM ÖNERİLERİ
Oluşmuş ya da oluşacak ihtiyaçları karşılayacak, mevcut sorunların temel kaynağı olan bireysel İşleticiliğe son vererek Kurumsallaşmayı ve bu çerçeve de düzenlemeleri kapsayacak, ileride çıkabilecek sorunlarda kısa sürede çözüm üretebilecek ve Kuruma daha fazla inisiyatif sağlayacak esneklikte yepyeni bir yönerge hazırlanması.
Gelirlerin, araçların, personelin ve hatların havuzda (Hat ve Hak Havuzu) toplanarak, hak edişin KM esasıyla ödenmesi.
ÖHO Şirketlerinde Kurumsal bir yapıyı ve Profesyonel yönetimi sağlayacak şekilde gerekli düzenlemelerin yapılması. Bu şekilde Şirketlerin temsilcilikten çıkarak işin sahibi olmaları.
Kalitesizliğin diğer bir nedeni olan Dar Bölge sisteminin kaldırılarak araç tiplerine göre her bölgede tek grup (Hat ve araç havuzu) sistemine geçilmesi.
Personel istihdamı esaslarının yeniden düzenlenerek, istihdamı işletmeci durumuna gelecek Şirketlerin üstlenmesi, planlı bir eğitim neticesinde sertifikalandırma. Sürekli ve profesyonel eğitim.
Özel Halk Otobüslerinin İBB’nin toplu ulaşım aracı ve İstanbul kent içi toplu taşıma sisteminin bir parçası oldukları gerçeğinin görülmesi.
Artık tıkanmış bulunan sistemi değiştirmek suretiyle, sisteme adapte olmalarının ve daha kaliteli hizmet vermelerinin sağlanarak Özel Halk Otobüslerinin siyaset ve spekülasyon aracı olarak kullanmalarından kurtarılması.
Ya da ÖHO işleticiliği uygulamasına son verilmesi.
|
|
|
| | |
|
| 1- İETT'yi de ÖHO kadar anlatmalısınız ki bu yazının başlığı ile uyumlu ve samimi bir metin olsun.
2- BRT haberinin fotosunda şehir hatları vapur iskelesi fotosu var,
BRT ve de CapaCity fotosu olsa idi samimi bulacaktım, Naci bey .
3- buradaki bilgilerin derlenmesinde ve yazılmasındaki emek çok değerli . Sektör hafızasına büyük katkı olmuş. İncelemeciler ve plancılara faydalı . |
|
| Kişisel bilgilerinin görünmesini istemiyor. / 29.11.2008 22:30:39 |
|
|
|
|
|
 |
 |
|
|
|
|
| Para Piyasaları |
| Dolar : |
1.4994 |
| Euro : |
1.9241 |
| Borsa : |
60.845,85 |
| Kaynak TCMB |
|
|
|
